Almere, 15 september 2026 –
Japanse onderzoekers bezoeken Almeerse basisschool de Cirkel en het Huis van Vrede
Vijf sociale wetenschappers brengen vandaag een bezoek aan Basisschool de Cirkel en het Huis van Vrede in Almere: dr. Keiko Takaki (J.F. Oberlin University), Emi Goto (Tokyo University of Foreign Studies), Kei Takahashi (Toyo University), Hiroshi Yasui (Doshisha University) en Kaoru Murakami (Institute of Developing Economies, JETRO). Zij komen leren van een praktijk die hier in tien jaar is opgebouwd: hoe je kinderen, ouders en buurtbewoners van uiteenlopende achtergronden inspireert om actief samen te leven in vrede.
De aanleiding ligt in de veranderende Japanse samenleving. Waar Japan decennialang relatief homogeen was, wordt de bevolking nu diverser. Dat brengt nieuwe uitdagingen en fricties met zich mee in wijken, op scholen en in de openbare ruimte. Volgens delegatieleider dr. Keiko Takaki zoeken ze in de Japanse politiek naar manieren om die frictie te voorkomen zonder terug te vallen op uitsluiting of blinde assimilatie. Via internationale conferenties hoorde de wetenschappers uit Tokio, over het initiatief van de School van Vrede en het Huis van Vrede in Almere.
Ze stuitten op het concept van Educatie van een Cultuur van vrede, het uitgangspunt waar zowel de school als het Huis van Vrede op gebouwd is. De gedachte erachter is dat samenleven in vrede een houding en een vaardigheid is die net als elke andere vaardigheid geleerd en geoefend kan worden in relatie met alle vakken van het onderwijs. De cirkeldialoog is daarbinnen de dagelijkse werkvorm: mensen zitten in een kring en leren luisteren, naar zichzelf en naar elkaar.
Die cirkelvorm raakt aan iets wat in de Japanse cultuur diep verankerd is. Takaki wijst op de verwantschap met wa (harmonie) en kizuna, Japanse begrippen voor harmonie en verbondenheid binnen de groep, voor consensus en voor het vreedzaam oplossen van conflicten. De uitdaging waar Japan nu voor staat is hoe je die harmonie vormgeeft met mensen die geen etnisch Japanse achtergrond hebben en steeds zichtbaarder worden in de openbare ruimte. "Hoe leef je samen met gemeenschappen van een andere religie en cultuur? Dat is ons nog relatief vreemd", zegt Takaki. "Wij hebben de intentie hier tijdens ons bezoek in Almere meer over te leren."
De dag begint bij Basisschool de Cirkel, ook bekend onder de naam School van Vrede, de eerste bekostigde basisschool in Nederland waar vredeseducatie als doorgaande lijn door het hele onderwijs loopt. De Onderwijsinspectie stelde in 2025 vast dat die visie zichtbaar is in de dagelijkse praktijk. Ouders, leerlingen en leerkrachten laten de delegatie zien hoe de cirkeldialoog bijdraagt aan gemeenschapsvorming binnen een gemengde populatie: kinderen leren luisteren naar zichzelf en naar elkaar, dezelfde werkvorm wordt ingezet bij conflicten tussen leerlingen, en in de ouderkring groeit uit aanvankelijke onwennigheid het vertrouwen waarmee ouders elkaar later zelf opzoeken.
In het Huis van Vrede, sinds 2016 ontmoetings- en vredescentrum in de wijk, schuiven buurtbewoners en onderwijsbestuurders aan. Het gesprek gaat over wat het kost om contact te onderhouden met uiteenlopende gemeenschappen, juist op momenten dat het moeilijk is. De methodiek van de cirkeldialoog heeft zich inmiddels verspreid naar andere scholen en organisaties in Nederland.
De bevindingen van hun onderzoek worden in Japan gedeeld met beleidsmakers, universiteiten en maatschappelijke organisaties.
"Ik ben opgegroeid met bewondering voor de Japanse traditie. Sommige elementen daarvan zie je terug op onze school. Denk aan Aikido die op onze school wordt beoefend met de leerlingen onder leiding van een Almeerse sensei. Dit bezoek maakt onze wereldwijde en wederzijdse verbondenheid zichtbaar. We zijn op de wereld verschillend zodat we van elkaar kunnen leren ", zegt Alaeddine Touhami, directeur van Basisschool de Cirkel. "Almere heeft sociale en educatieve initiatieven voortgebracht die blijkbaar inspirerend zijn aan de andere kant van de wereld. Dat hadden wij tien jaar geleden niet kunnen bedenken. "